DEVLET VE TABİAT Biyoteknoloji Çağında İnsan Hakları

Devlet_Tabiat

Satış fiyatı 26,00 TL
Taban fiyat35,00 TL
İndirim-9,00 TL
Vergi tutarı
Standart fiyat:


Kargo için kargo ile 11,00 TL

Preloader

ÖNSÖZ

Biyoteknoloji, yani bir ayağı laboratuarlara bir ayağı borsa endekslerine uzanan ve hayallerimizi süslediğinin farkında olan zamanımızın yeni kahramanı, popülerliğini aslında geçtiğimiz on beş yıla sığdırmıştır. Ancak her çağın kahramanı gibi, nefesinin hızla tükenip tükenmeyeceği üzerinde konuşmak için elbette çok erken. Bir popüler kültür ikonu olarak hayatımıza giren koyun Dolly, kısa sürede edebiyattan sinemaya bilim kurgu sahasının yeniden biyoteknoloji istilasına açılmasına öncülük etmiştir. 2000 yılında İnsan Genomu Projesi’nin tamamlanmak üzere olduğunun açıklanmasıyla, medyanın düş gücü konuyu daha ciddiye almaya başlamış ve takip eden yıllarda genetik mucizeler periyodik olarak haberlerde kendilerine yer bulmakta zorluk çekmemişlerdir.       
20. yüzyılın ikinci yarısından itibaren biyoteknolojinin aldığı mesafe kuşkusuz ortadadır. Fakat yaratılan beklenti, özellikle sağlık alanında beş on yıl içinde büyük dönüşümlerin olacağı algısını ortaya çıkarmış ve medya-sermaye ortaklığı bundan beslenmiştir. Biyoteknolojinin popülerliği kaybolmasa bile, harikalar diyarına açacağı kapıya eskiye oranla ihtiyatlı yaklaşılmakta ve konu doğal rotasına oturmaktadır. Teknolojik rüzgârın dinmesiyle, zaman içinde daha sağlam bir tartışma zemini kendini gösterecektir. Fakat uzun süre gözden kaçan nokta, biyoteknolojinin tarım alanına büyük vaatlerle girmesine rağmen, bu alanda kısa sürede olumsuz bir tortu bırakmasıdır. Çünkü biyoteknolojik uygulamaların asıl sonuçları burada yavaş yavaş karşımıza çıkmaktadır. Son yıllarda tartışmaların sağlık alanından tarım alanına kayması ve insanların tedirgin biçimde olanları anlamaya çalışması bu durumun net göstergesidir.
Biyoteknolojik gelişmelerin insan haklarına getirdiği sisli havada görüş mesafesini artırmaya gayret eden bu çalışma, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Kamu Hukuku Anabilim Dalında hazırlanan “Biyoteknoloji ve İnsan Hakları” adlı doktora tezine dayanmaktadır. Başta tez danışmanım Prof. Dr. Mithat Sancar olmak üzere, değerli jüri üyesi hocalarım Prof. Dr. Ahmet Mumcu, Prof. Dr. Yahya Zabunoğlu, Prof. Dr. Maksut Mumcuoğlu ve Doç. Dr. Levent Gönenç’e katkılarından ötürü teşekkürlerimi sunarım. 
Tezin kitaplaştırılması sürecinde desteklerini ve yardımlarını esirgemeyen Doç. Dr. Arif Erençin, Dr. Fatih Yaşlı ve Dr. Cengiz Ekiz’e bu vesileyle şükranlarımı bildiririm. Hayatı paylaşmayı öğreten sevgili eşim Sibel Yıldız’a ayrıca teşekkür ediyorum.

Hürol Çankaya
Bolu - 2012

İÇİNDEKİLER

Önsöz 13
GİRİŞ 15

BİRİNCİ BÖLÜM
YAŞAM VE TEKNOLOJİ 23
ÜTOPİK TEKNOLOJİ TARİHİ 23
BÜYÜCÜ ÇIRAĞI: İNSAN VE TEKNİK 23
Teknoloji İle Sürüklenen İnsan 23
Paskalya’dan Tuvalu’ya Ada Manzarası 28
Dr. Pangloss ve Kriz Etigi 31
1989: Mucize Yılın Diyalektiği 36
HAYALLERİN KUŞATTIĞI DOĞA 38
Teknolojiye Açılan Av Sahası 38
Bir Kartezyen Tasarım Olarak Doğa 41
Mekanik Bir Beden 41
Descartes ve Spinoza: Eksen Değiştiren Doğa 43
Doğa Üzerinde Prova: Egemenliğin İnşası 47
BİLİM VE TEKNOLOJİ: İKİLİ SARMAL 51
FAUST’UN KAÇAN HUZURU: TEKNOLOJİ 51
Teknolojinin Sosyal Dokusu 51
Bir Muhasebe Süreci 51
Teknolojik Determinizm 58
Makine Kırıcı Etik 63
Yaratıcı Yıkım: Leviathan’dan Laboratuvara 65
Teknolojinin Arka Kapıları: Gizem ve Karabasan 69
Teknik İçin Teknik 69
Tekniğin Soğuk Dili 70
Yangın Yeri ve Tükenen Boyut 73
BİLİM VE İDEOLOJİ 78
Bilim ve Sosyal Gerilim 78
Entelektüel Telaş: İki Kültür ve Bilim Savaşları 82
Bilim ve İktidar 90
Bilim ve Teknoloji Dönemeci 93
EŞİTLİK ÖZGÜRLÜK MODERNLİK 95
AYDINLANMANIN ALACAKARANLIĞI: TAHAKKÜM 95
Kutup Gecesine Doğru: Rasyonalite 95
Uygarlık ve Araçsallık 97
Aydınlanma ve Modernite 105
İLERLEME YA DA ERTELENEN KIYAMET 109
SİS DAĞILINCA: MODERNİTE VE TEKNOLOJİ 119
Demir Kafesin Gölgesi: Biyopolitika 118
Biyoiktidar 118
Biyopolitikanın Hukuki Yansıması 121
Risk Toplumu: Kaplanın Sırtına Binmek 123
Kırık Aynaya Bakmak: Ekoloji 131
Kapsama Alanının Dışı: Teknoloji ve Eşitsizlik 134
Teknoloji ve Özgürlük: Modern Işığın Kırılması 136

İKİNCİ BÖLÜM
BİYOTEKNOLOJİNİN UFUK ÇİZGİLERİ 149
PİYASA VE BİLİM LABİRENTİ 149
BİLİM VE ENDÜSTRİ 149
BİLİMSEL GELECEĞİN PİYASASI 158
Piyasa ve Eşitsizlik 158
Piyasa Gölgesinde Bilim ve Etik 161
BİYOLOJİ VE İDEOLOJİ 172
GEN: BENCİL YA DA ÖZGECİL 172
Genin Uzun Yolculuğu 172
Kurgusal Bir Hayat: Spekülasyon Geni 176
İNSAN DOĞASI: KENDİ GÖLGESİNE SIĞMAYAN İNSAN 180
TUFAN ÖNCESİ: BİYOLOJİ VE AHLAK 188
YURTTAŞLIK BİYOLOJİSİ 188
Sosyobiyoloji: Limbik Sistem ve Özgürlük 190
Genetizm: Herkesin Herkesle Savaşı 200
BELİRSİZ SINIRLAR:
BİYOLOJİ, TEKNOLOJİ VE DEMOKRASİ 207
TEHLİKELİ BİR EŞİK: HAYATIN DEĞERİ 207
Mühendislik Sendromu: Hayati Çizelgeler 207
Neo-Malthusçu Medcezir 211
Modernitede İronik Bir Parantez: Nazi Ekolojisi 219
MODERN DEVLET MÜHENDİSLİĞİ 224
Toplum Mühendisliği 224
Toplum: Metafor Mimarisi 224
Bilim ve Cerrahi Müdahale 225
“Antropo-Teknik”e Giriş 227
Hümanizmden Çıkıs: Insanat Bahçesinden Kaçanlar 230
Yeni Perspektif 236
BİYOTEKNİK DEMOKRASİ 240
Sağlık: Tıbbın Toplumsal İnşası 240
Biyokrasi: Artık Toplum Yok 247
Bir Filika Etiği 253
Biyoteknoloji ve İnsan Hakları Sınırı 259

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
GENETİK MÜHENDİSLİĞİ:
İNSAN HAKLARININ DAR GEÇİDİ 263
GENETİK MANİPÜLASYON 263
TEKNOLOJİNİN GENETİK TERCÜMESİ 263
Sorunlara Hücre Hapsi 263
Kassandra’dan Rüya Tabirleri: Gen Teknolojileri 271
Gen Tedavisi 271
Somatik Gen Tedavisi 271
Germ Hattı Tedavisi 272
Kök Hücre Tedavisi 274
Somatik Kök Hücre 274
Embriyonik Kök Hücre 275
Klonlama 275
Terapötik Klonlama 275
Reprodüktif Klonlama 276
Öjenik Genetik Mühendisliği 276
YAŞAMI ÇEVRELEYEN ÇİT: GEN PATENTİ 278
Vaatler Ülkesi 278
İnsanlık Mirası ve Trajedi 285
GIDA GÜVENLİĞİ: GENETİK MÜHENDİSLİĞİ VE TARIM 291
DNA: YENİ İNSAN HAKLARI ALANI 296
İNSAN HAKLARI EKSENİ 296
HUKUKUN GERİLİM HATTI: İNSAN HAKLARI VE EKONOMİ 306
Kişisel Haklar ve Sosyal Haklar 306
Yurttaşlık ve Eşitlik 313
Liberalizmden Neo-Liberalizme Sosyal Devlet 318
Sosyal Devlet ve Kriz 318
Kaygan Sosyal Zemin: Eşitsizlik 323
Liberalizm ve Adalet Arayışı 325
Akıntıya Karşı Yurttaşlık: Genetik ve Sosyal Devlet 330
Biyoteknolojinin Yörüngesi ve Sağlık 333
Bir Temel Hak Olarak Sağlık 333
Sağlığın Ekonomi Politiği 337
Sağlık Hakkının Genetik İzdüşümü 343
Sağlık Hakkını Yeniden Düşünmek 347
ÖJENİK VE GENETİK SINIRLAR 351
Öjenik: Bir İdeolojinin Tarihsel Mirası 351
Liberal Öjenik 358
Bir İnsan Tasarımı 358
Totaliter Sapma 365
Hayali Öjenik: Liberalizm ve Ticari Yansıma 369
Prokreatif Otonomi ve Reprodüksiyon Teknolojileri 371
Embriyo ve Seleksiyon 374
Klonlama ya da Somatik Hücre Nükleer Transferi 378
Asimetrik Haklar 381
Embriyo ve Fiili Olanın Normatif Gücü 381
Yasama Hakkı ve Ters Orantı 384
Esnek Bir Yaşam Kavramı 384
Yaşamın Yeni Hukuki Çerçevesi 389
HAKLAR VE DÜZENLEME TUZAĞI 393
Genetik Ayrımcılık 393
Sağlık Sigortası 393
İstihdam 396
DNA ve Özel Hayatın Gizliliği 400
DNA’nın Hukuki Statüsü 400
Medikal ve Adli Veri Bankaları 401
Biyoetik Ağ: Kurullardan Kurumlara 404
GENETİK VE HUKUKİ COĞRAFYA 412
ULUSLARARASI DÜZENLEMELER 412
İnsan Genomu ve İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi 412
Biyoetik ve İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi 413
Uluslararası İnsan Genetik Verileri Bildirgesi 413
İnsan Klonlanmasına Dair Deklarasyon 414
Avrupa İnsan Hakları ve Biyotıp Sözleşmesi 415
DÜNYADA GENETİK VE HUKUK 416
Avrupa Birliği 416
Asya 418
ABD 419
Kanada 420
Avustralya 420
İngiltere 421
Almanya 422
TÜRKİYE 423
SONUÇ 427
KAYNAKÇA 433

KÜNYE

SAV Sosyal Araştırmalar Vakfı 44

ISBN 978-605-86699-3-2
Sosyal Araştırmalar Vakfı 
Küreselleşme Dizisi 

DEVLET VE TABİAT Biyoteknoloji Çağında İnsan Hakları
Hürol Çankaya

Birinci Basım: Aralık 2012

Yayına Hazırlayan
Serap Korkusuz Kurt

Kapak Tasarım
İlknur Kavlak

Baskı Öncesi Hazırlık
Ülkü Gündoğdu

Baskı ve Cilt:  
Özkaracan Matbacılık Ciltcilik San. ve Tic. Ltd. Şti
Yalçın Koreş Cad. Basın San. Sit. No: 11-12 / Güneşli/İstanbul
Tel: 0 212 630 64 73